Nederland profiteert dit voorjaar volop van de zon en het is mijn overtuiging dat dit steeds meer het geval zal zijn. Ik heb het daarbij niet over de temperatuurstijging, die voor beter weer zorgt, maar over de bijdrage die zonne-energie zal leveren aan de energietransitie. Eind 2016 was het opgesteld vermogen aan zon-PV (zonnepanelen) niet veel meer dan 2 gigawattpiek en was de markt vooral gebaseerd op de salderingsregeling bij huishoudens.

In 2017 kwam daar de markt van de daken van grootgebruikers bij, gebaseerd op de SDE+ regeling. Dit leidde tot een opgesteld vermogen eind 2017 van bijna 3 gigawattpiek. Dit jaar zal Nederland een gigawattmarkt worden, er zal meer dan 1 gigawattpiek zon-PV in één jaar worden bijgeplaatst. Door het succes van zon-PV in de SDE+ regeling in 2017 (toekenningen) en de voorjaarsronde 2018 (aanvragen) zit er 6 tot 7 gigawattpiek SDE+ projecten in de pijplijn.

Ook de residentiële markt ontwikkelt zich gestaag en lijkt toe te groeien naar 500 megawattpiek per jaar. En dan te bedenken dat de collectieve huishoudens, gestapelde bouw (huur en Verenigingen van Eigenaren) en projecten van energiecoöperaties door nodeloos ingewikkelde procedures nog niet voluit van de grond komen. Ook de grotere kleingebruikers (midden- en kleinbedrijf, onderwijs- en zorginstellingen en gebouwen van de (semi-)overheid) hebben nog te weinig prikkels om voluit hun daken te gebruiken voor zonne-energie. Zij betalen een laag tarief voor de energiebelasting en hebben door allerlei inkoopcollectieven een lage stroomprijs. Ruim een jaar geleden deed ik een voorspelling dat we in 2023, het ijkpunt van het huidige energieakkoord, 20 tot 22 gigawattpiek aan opgesteld zon-PV-vermogen in Nederland zouden hebben. Velen, ook van binnen de branche, vonden mij wel erg optimistisch. Bovengenoemde cijfers geven inmiddels aan dat het niet onmogelijk is.

Gesterkt door de doorbraak van zon-PV in 2017-2018 hebben we begin dit jaar een pitch gemaakt voor het nieuwe Klimaat- en Energieakkoord. We hebben gezegd dat we in 2030 over 50 tot 60 gigawattpiek zon-PV kunnen beschikken om bij te dragen aan de doelstelling van 49 tot 55 procent CO2-reductie in 2030, de doelstelling van de politiek. Er heerst bij velen nog altijd wat ongeloof over deze hoeveelheden zon-PV. In 2050 zullen we onafhankelijk van fossiele brandstof moeten zijn en dat betekent bij 30 procent dekking vanuit zon-PV we 180 tot 220 gigawattpiek nodig hebben.

Een veel gehoorde bedenking is de ruimte die nodig is voor zoveel zonnepanelen. Het is waar dat duurzame energie (zon, wind en ook biomassa) ruimte nodig hebben, veel ruimte zelfs. Voor de doelstelling van 2050 kan echter ongeveer een derde gevonden worden op geschikte daken en misschien ook gevels. Ook kan tenminste een derde gevonden worden uit het dubbel ruimtegebruik en gebruik van verweesde gronden bijvoorbeeld rond de infrastructuur (wegen, dijken, vliegvelden). Slechts een derde ruimte moet in ander gebruik van grond worden gevonden. Wij hebben hoge verwachtingen van het gebruik van het water in en rond ons land. Uiteindelijk zal er minder dan 3 procent echte landbouwgrond mogelijk moeten worden geofferd aan de productie van duurzame energie. De publieke discussie over dit thema suggereert heel andere percentages.

Holland Solar is via de NVDE rechtstreeks vertegenwoordigd aan de belangrijke tafels, waaraan de klimaatdoelstelling wordt vertaald in een concreet plan om als Nederland te voldoen aan de Parijse akkoorden. De pitch van Holland Solar zal niet in zijn geheel in dit plan komen, maar het is goed dat men de inschatting door de sector van de mogelijkheden van zon-PV kent, want we zullen naar mijn stellige overtuiging de genoemde 50 tot 60 gigawattpiek uiteindelijk nodig hebben. De sector zal dan wel moeten zorgen dat de kosten van zon-PV zodanig zullen dalen, dat in 5 tot 10 jaar (afhankelijk van de omvang van het project) de grid parity voor zon-PV in alle marktsegmenten wordt bereikt, dat wil zeggen dat zonnestroom voor alle eindgebruikers maximaal de prijs kent van grijze stroom.

Jaap Baarsma
Voorzitter Holland Solar